Frá Kröflu til Þeistareykja. Vel heppnuð mælingaferð á jarðhitasvæði Norðausturlands

Í síðustu viku hélt hópur starfsmanna ÍSOR norður í land í árlega ferð til að kortleggja og vakta yfirborðsvirkni á jarðhitasvæðum sem Landsvirkjun nýtir á Norðausturlandi, í Námafjalli, Kröflu og á Þeistareykjum.

Að þessu sinni voru það Finnbogi, Teitur, Alexandra og Gauti sem sinntu mælingunum fyrir hönd ÍSOR. Veðrið lék við hópinn meðan á vettvangsvinnunni stóð og ríkti mikil ánægja með ferðina og hversu vel tókst til við mælingar og sýnatöku.

Vöktun af þessu tagi er fyrst og fremst ætlað að kanna hvort nýting jarðhitans hafi áhrif á yfirborðsvirkni jarðhitasvæðanna. ÍSOR hefur sinnt þessari vöktun með sambærilegu sniði frá árinu 2012 og hafa því safnast upp verðmætar langtímaupplýsingar um þróun svæðanna.

Finnbogi að safna sýnum úr gufuhver

Í ár var aðaláherslan lögð á Þeistareyki. Þar var losun koldíoxíðs um yfirborð mæld, gufuflæði úr gufuhverum kannað og gufusýnum safnað úr völdum gufuhverum.

Alls var gasflæði mælt í tæplega þúsund punktum á Þeistareykjum. Gufuflæði var jafnframt mælt í öllum aðgengilegum gufuhverum og metið á þeim svæðum sem ekki var hægt að komast að. Þá var efnasýnum safnað úr sjö gufuhverum.

Gufusýnum hefur verið safnað árlega frá árinu 2012 og gasflæðimælingar hafa verið gerðar á eins til þriggja ára fresti. Í ár bættist hins vegar við nýr þáttur í vöktunina, því þetta er í fyrsta sinn sem gufuflæði úr gufuhverum er mælt með þessum hætti. Niðurstöður mælinganna nýtast til að greina hugsanlegar breytingar á yfirborðsvirkni sem rekja mætti til nýtingar jarðhitans.

Alexandra að störfum við að mæla gufuflæði úr hver
Og Finnbogi einnig að mæla gufuflæði úr öðrum hver

Hinn meginþátturinn í vöktun ÍSOR á umhverfisáhrifum jarðhitanýtingar hjá Landsvirkjun er eftirlit með efnasamsetningu grunnvatns á áhrifasvæðum virkjananna. ÍSOR hefur sinnt þeirri vöktun frá því um aldamót.

Næsti liður í vöktuninni er því skammt undan, en sýnataka vegna eftirlits með grunnvatni fer fram í september.

Ferðin í ár gekk í alla staði vel. Góðar aðstæður og einstaklega hagstætt veður auðvelduðu umfangsmikla vettvangsvinnu og hópurinn sneri heim ánægður með vel heppnaða ferð og góðan afrakstur mælinganna.

Teitur við mælingar á Bæjarfjalli
Gauti á leið upp Bæjarfjall
Teitur og Gauti mæla losun koldíoxíðs um yfirborð
Gufuhver á Þeistareykjum
ÍSOR að störfum í blíðskaparveðri á Norðausturlandinu
Gufuflæði úr hver á Þeistareykjum mæld

Öflug ný jarðhitahola í landi Kílhrauns í Áshildarmýri á Skeiðum

Borun nýrrar vinnsluholu fyrir Hitaveitu Kílhrauns í Áshildarmýri á Skeiðum lauk um helgina með mjög góðum árangri. Holan gefur um 80°C heitt vatn og fyrstu niðurstöður benda til mikillar afkastagetu. Jarðfræðingar ÍSOR staðsettu holuna, en stofnunin hefur komið að jarðhitaleit á svæðinu frá upphafi.

Jarðhitaleit í landi Kílhrauns á Skeiðum hófst fyrir um áratug. Engin sýnileg merki voru um jarðhita á yfirborði og því hófst leitin með borun hitastigulsholna til að afla upplýsinga um hita og jarðfræðilegar aðstæður undir yfirborði.

Jarðfræðingarnir Árni Hjartarson og Kristján Sæmundsson hjá ÍSOR leiddu jarðhitaleitina á sínum tíma. Sú vinna skilaði árangri og árið 2017 var boruð vinnsluhola sem hefur síðan verið eina vinnsluhola Hitaveitu Kílhrauns.

Hitastig vatnsins er um 80°C og benda fyrstu niðurstöður til þess að taka megi yfir 50 L/s af vatni úr henni í dælingu

Nú hefur stórt skref verið stigið í frekari uppbyggingu hitaveitunnar. Um helgina lauk borun nýrrar vinnsluholu í Áshildarmýri sem staðsett var af jarðfræðingum ÍSOR, Sigurði Kristinssyni og Auði Óladóttur.

Holan var boruð með jarðbornum Trölla frá Ræktunarsambandi Flóa og Skeiða og náði hún 792 metra dýpi. Við loftblástur í borlok varð ljóst að um verulega vatnsgæfa borholu er að ræða. Hitastig vatnsins er um 80°C og fyrstu niðurstöður benda til þess að taka megi yfir 50 lítra á sekúndu úr holunni með dælingu.

Frekari mælingar og prófanir munu gefa nánari upplýsingar um afkastagetu holunnar, en niðurstöðurnar nú þegar lofa mjög góðu. Árangurinn í Áshildarmýri er gott dæmi um mikilvægi markvissrar jarðhitaleitar. Þótt engin merki um jarðhita hafi verið sýnileg á yfirborði þegar leit hófst fyrir um áratug hefur kerfisbundin rannsóknarvinna, frá hitastigulsmælingum og jarðfræðilegri túlkun til staðsetningar vinnsluholna, nú skilað öflugri jarðhitaauðlind sem getur stutt við áframhaldandi uppbyggingu á svæðinu.

Jarðfræðingar ÍSOR að störfum við vinnsluholuna í Áshildarmýri

RÚV fjallaði um borunina og ræddi þar við eigendur hitaveitunnar og borstjóra Ræktunarsambands Flóa og Skeiða. Þar kemur fram að á svæðinu séu allt að 300 lóðir þar sem aðgengi að heitu vatni geti skipt miklu fyrir áframhaldandi uppbyggingu. Johnny Símonarson borstjóri lýsir holunni jafnframt sem einni af betri borholum á svæðinu. Kristín Rós Hlynsdóttir, eigandi hitaveitunnar, segir nýju holuna skapa góða auðlind fyrir svæðið og telur vatnið geta dugað fyrir heilt sveitarfélag á borð við Skeiða- og Gnúpverjahrepp.

Hér fyrir neðan er frétt RÚV.

Heilmikið af heitu vatni fannst í Áshildarmýri í Skeiða- og Gnúpverjahreppi

Jarðborinn Trölli frá Ræktunarsambandi Flóa og Skeiða