Starfsemi ÍSOR við rannsóknar- og ráðgjafarþjónustu við jarðhitaiðnaðinn má rekja 6 áratugi aftur eða til ársins 1945. Nafnið ÍSOR, eða Íslenskar orkurannsóknir, er frá árinu 2003 þegar ÍSOR varð sjálfstæð stofnun. Hér verður forsaga ÍSOR nánar rakin.
- 1946 Raforkumálastjóraembættið stofnað með sérstakri löggjöf. Þar með var fyrsta heildarstefnan mótuð í raforkumálum á Íslandi.
- 1956 Jarðhitadeild raforkumálastjóraembættisins sett á laggirnar.
- 1967 Orkustofnun stofnuð með nýjum orkulögum og embætti raforkumálastjóra lagt niður.
Hlutverk Orkustofnunar var frá upphafi að veita stjórnvöldum ráðgjöf á sviði orkumála jafnframt því að sinna orkurannsóknum, einkum í jarðhitamálum og við nýtingu vatnsafls. Jafnhliða hafði Orkustofnun sinnt alhliða rannsóknum á sviði jarðvísinda og í reynd verið helsta jarðvísindastofnun landsins og ein þekktasta jarðhitarannsóknastofnun heims. Á árunum 1967-1982 voru lengst af tvær stórar rannsóknadeildir á Orkustofnun, Jarðhitadeild og Raforkudeild, en Jarðkönnunardeild bættist við 1971. Snemma á níunda áratugnum runnu Raforkudeild og Jarðkönnunardeild sama í Vatnsorkudeild. - 1997 Rannsóknasvið Orkustofnunar varð til. Það urðu gagngerar lagabreytingar á skipulagi Orkustofnunar. Markmiðið var að aðskilja hið opinbera stjórnsýsluhlutverk stofnunarinnar frá sölu á þjónusturannsóknum og ráðgjöf. Í rannsóknarhlutanum urðu tvær einingar til: Rannsóknasvið (jarðhitadeild og jarðfræðihluti Vatnsorkudeildar var sameinaður) og Vatnamælingar. Þessar tvær rannsóknareiningar hafa verið reknar án fjárveitinga en þær hafa aflað sér fjár með rannsóknarsamningum við hinn opinbera hluta stofnunarinnar og ekki síður við orkufyrirtæki, sveitarfélög og rannsóknarsjóði. Með þessu fyrirkomulagi voru uppfyllt ný skilyrði um opinberan rekstur á samkeppnismarkaði en jafnframt var komið á markvissum kaupum hins opinbera á rannsóknarverkefnum á sviði orkumála. Það var m.a. fyrir þetta nýja fyrirkomulag, svo og góðan árangur í jarðhitarannsóknum, sem stofnuninni var veitt viðurkenning fjármálaráðherra sem ríkisstofnun til fyrirmyndar árið 2002.
- 1. júlí 2003 Íslenskar orkurannsóknir (ÍSOR) stofnaðar. Ný raforkulög tóku gildi þar sem Orkustofnun voru falin ný eða aukin stjórnsýsluverkefni, það er eftirlitshlutverk með sérleyfisþáttum raforkugeirans, flutningi og dreifingu. Ráðherraskipuð nefnd komst að þeirri niðurstöðu að þetta gerði óhjákvæmilegt að skilja að fullu og formlega Rannsóknasviðið og stjórnsýsluhluta stofnunarinnar. Með lagasetningunni varð einnig til ný ríkisstofnun, Íslenskar orkurannsóknir, sem tók við hlutverki Rannsóknasviðs Orkustofnunar. Grundvöllur þessarar nýju stofnunar var þegar traustur en hún fékk þó aukið svigrúm til að hasla sér völl í ráðgjafarþjónustu og rannsóknum í orkumálum og auðlinda- og náttúrufarsrannsóknum. Stofnunin er rekin á viðskiptalegum grundvelli og aflar sér alfarið fjár með sölu rannsókna og þjónustu og með öflun rannsóknarstyrkja.