37. Fossvogur - setlög frá ísaldarlokum

Fossvogslögin innst í Fossvogi.Fossvogslögin eru meðal þekktustu setlaga í íslenska jarðlagastaflanum. Þetta er setlagasyrpa þar sem skiptast á jökulruðningslög og sjávarsetlög með skeljum og sums staðar er straumvatnaset. Lögin finnast við Fossvog, í Nauthólsvík og út með Skerjafirði. Þau hafa einnig komið í ljós í húsgrunnum víða um vesturbæ Reykjavíkur, svo sem á Háskóla- og flugvallarsvæðinu. Lög þessi hafa lengi verið þekkt meðal náttúrufræðinga og margt hefur verið um þau ritað allt frá öndverðri 19. öld.

Ýmsar tegundir skelja og kuðunga hafa fundist í lögunum og allt eru það tegundir sem enn lifa við Íslandsstrendur, t.d.:

  •  smyrslingur (mya truncata)

  • hallloka (macoma calcaria) 
  • beitukóngur (buccinium undatum) 
  • hrúðurkarlar ((Balanus balanus) o.fl.  

Jökulrispaðar klappir Reykjavíkurgrágrýtis og jökulruðningur eru undir skeljalögunum og ofan á þeim má sums staðar sjá yngri jökulruðning. Jarðlög þessi hafa myndast í lok síðasta jökulskeiðs meðan jöklar voru enn að verki á höfuðborgarsvæðinu, ýmist að hörfa eða sækja fram. Sjór stóð þá töluvert hærra en hann gerir í dag.

Aldursgreiningar á skeljum úr Fossvogslögum sýna að sjávarsetið í þeim er 12.500-13.000 ára, eða frá alleröd-tímabilinu og jökulruðningurinn ofan á lögunum er frá yngra dryas kuldakastinu.

Aðgengi

Staðsetningarkort yfir setlögin í Fossvogi.Best er að skoða Fossvogslögin þar sem þau mynda lága, þverhnípta hamra innst í Fossvogi og við ströndina út með voginum allt út að Nauthólsvík. Þar má sjá fornskeljar, mismunandi gerðir setlaga (sjávarset og jökulberg) og jökulrispaðar grágrýtisklappir sem ganga inn undir setið.

Árni Hjartarson, 2010